Visita do IEU aos Petróglifos de San Fiz de Amarante (Antas de Ulla)

O domingo 2 de xullo o Instituto de Estudos Ulloáns visitou os petróglifos de San Fiz de Amarante, en Antas de Ulla. A visita foi organizada por María José Gómez Alvite, coordinadora da sección de Historia, e guiada polos socios do IEU Carlos Méndez e Cristina Varela, expertos no tema e bos coñecedores do Monte de San Fiz.

Trátase da cuarta visita cultural do Instituto de Estudos Ulloáns. A primeira foi ao Museo etnográfico de Monterroso, guiada por Carlos Méndez; a segunda ao Castelo de Pambre, guiada polo arquitecto Xurxo Salvador; e a terceira á igrexa de Fente, guiada novamente por Carlos Méndez.

É un dos obxectivos do IEU organizar visitas culturais, en principio con frecuencia dunha vez ao mes, a distintos enclaves patrimoniais da comarca da Ulloa. Nesta ocasión, a organizadora, a filóloga e historiadora monterrosina María José Gómez Alvite elixiu a contorna do Monte de San Fiz en Antas de Ulla pola súa importante riqueza de gravados rupestres.

Na visita percorreuse, entre outros, o Monte de Chaos, onde se puideron observar diferentes grupos de petróglifos dos que se adxunta a ficha correspondente.

Concluíu a visita cunha posta en común na que se resaltou a necesidade de solicitar ás administracións a creación de figuras e elementos de protección dos petróglifos de Antas de Ulla, así como da instalación de carteis indicadores que sirvan para localizar estes gravados e de paneis informativos que poñan en valor estas magníficas mostras de arte rupestre da comarca da Ulloa.

San Fiz 1

San Fiz 2

San Fiz 3

San Fiz 4

 

FICHA SAN FIZ DE AMARANTE (SAN MARTIÑO DO CARRASCO).


Gravados rupestres

O territorio ulloán foi habitado moi serodiamente, tal como se deduce de diversos vestixios de asentamento sobre o territorio que perviven na zona.

No chamado Monte de San Fiz (nunha pequena parte do que sería o monte comunal do Farelo, é a zona máis preto de San Fiz, o lugar concreto chámase monte de Chaos   na parroquia de San Fiz de Amarante) consérvanse varias estacións con gravados rupestres que se remontan a varios milenios de antigüidade

O seu primeiro descubridor foi o sacerdote don Carlos Méndez, pois daquela contorna extraéronse as pedras que conforman a igrexa da vila de Monterroso. Así, o autor fai unha referencia aos mismos na obra Castros de Monterroso e previamente aludira ós mesmos nun artigo de prensa do ano 1976.

O concello de Antas de Ulla conta con numerosas estacións rupestres con gravados. Son frecuentes aqueles que mostran combinacións de círculos, aínda que tamén aparecen coviñas e espirais

A estudosa Cristina Varela Cadahía é a nosa conveciña que ten demostrado uns coñecementos máis exhaustivos deste patrimonio arqueolóxico.

Segundo a tradición oral, os penedos con gravados amosan as cercanías dun tesouro e adoitan ser o lugar de acubillo de seres fantásticos coma as mouras.

Algúns dos modernos estudos sobre gravados relacionanos con cultos astrais e coa posición de ditas esferas en determinados momentos do ano (López Plaja et al. 1992, Alonso Romero, F. 2007).

Segundo etnólogos coma F. Alonso Romero ou Alberro, por citar dous casos galegos, os primeiros habitantes que deixaron pegada sobre o territorio ulloán practicaban algún ritual relacionado coas pedras e con algunha sustancia líquida, fora esta auga, sangue, leite, etc. tal como confirma a presenza de distintas cazoletas de diferentes tamaños, algunhas delas con canais de saída. Ao respecto debo referir a discrepancia que sobre tal extensión manteñen algúns arqueólogos. A case corentena de puntos, para ser máis exactos e empregando as palabras de Cristina Varela gravados en sí poden ser máis dun millar, estacións rupestres son 5, grupos ou pedras que compoñen esas estacións son trinta e seis. Os gravados non son algo illado en Antas de Ulla senón que se extenden por Agolada, Rodeiro, Monterroso (estes últimos aínda sen estudar só tratados someramente por unha servidora na tese doutoral) e Palas.

Respecto a datación dos gravados a bibliografía contemporánea en lingua inglesa mantén a súa contemporaneidade respecto dos túmulos megalíticos fundamentándose na presenza de gravados no interior dos mesmos. A bibliografía peninsular fala da posterioridade dos gravados en varios milenios respecto dos túmulos, estiman cos petroglifos atlánticos se fixeron entre o 2500 a C e o 1700 a C. Son obra dunha sociedade cuxa poboación vivía do pastoreo, agricultura, pesca, minaría e metalurxia, ademais do comercio (de la Peña Santos y Vázquez Varela, 1979 y Rodríguez Casal, 1990). Sitúanse, logo, unha vez que xa acontecera a revolución neolítica, tamén coñecida  polo tránsito dunha economia depredativa e recolectora a unha productora (Villares, 1984:13).
María José Gómez Alvite
Instituto de Estudos Ulloáns

ComparteShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn